Gwenu dan Fysiau

Wedi bod yn edrych ar wefan MySociety a'u gwahanol brosiectau. Mae MySociety yn elusen sy'n:

.....a charitable project which builds websites that give people simple, tangible benefits in the civic and community aspects of their lives.

Dwi'n hen gyfarwydd â TheyWorkForYou a PledgeBank (helpiais gyda'r cyfieithiad Cymraeg), ond dwi newydd ddarganfod dau sy'n ddefnyddiol i'r 'dinesydd concerned' sef PlanningAlerts.com a FixMyStreet.com.

Mae PlannigAlerts.com yn weddol amlwg, sef eich bod yn cael eich hysbysu am geisiadau cynllunio yn eich stryd, cymdogaeth neu ardal. Gall hyn fod yn ddefnydddiol iawn weithiau, oherwydd cewch ond lythyr drwy'r post os yw datblygiad yn ffinio ar eich eiddo, ac oni bai fod rhywbeth yn ddadleuol dros ben, mae'n rhaid i chi ddigwydd darllen nodyn bychan A4 ar bolyn lamp neu ddarllen yr hysbysebion yn y rhacsyn lleol. Yn anffodus dim ond manylion ceisiadau dau awdurdod lleol yng Nghymru sydd ar gael sef Gwynedd a Sir Ddinbych. Gan fod fy rhieni'n byw yn Sir Ddinbych, dyma fap yn dangos y ceisiadau sydd o fewn 2,000 metr i'w cartref:

View Larger Map

Pwrpas FixMyStreet.com yw ei wneud yn haws gadael i'ch awdurdod lleol wybod am broblemau fel graffiti, palmentydd peryglus, baw cŵm (problem cyson ar fy stryd i) ayyb. Rydych yn

gallwch wedyn

Doeddwn heb fwriadu gwylio hwn neithiwr ond dwi'n falch i mi ddal diwedd y rhaglen. Doedd teitl y gyfres ddim yn esbonio cynnwys y rhaglen yn ddigon da. Dwi'n meddwl bod cryn ffys wedi ei wneud pan ffilmwyd y rhaglen gan fod Monty Don wedi dweud yn y gorffenol ei fod am dorri lawr ar ei hedfan, ond yn ôl yr erthygl yma, treuliodd cyfansown o 52 diwrnod unai'n hedfan neu mewn maes awyr. Yn rhaglen cyntaf y gyfres roedd yn Mecsico a Chiwba.



Roedd un 'gardd' yn Mecsico wedi ei greu yn y jwngwl gan Sais cefnog o'r enw Edward James. Roedd yn gasglwr gwaith celf swrealistiath, ac fe adeiladodd ardd Laz Pozaz. Er mai o goncrit yr adeiladwyd popeth a dim ond yn 60'au y ganrif diwethaf, mae'r dyluniad yn ogystal a'r holl fwsog a thyfiant arall y jwngwl yn gwneud i'r lle edrych fel tasai wedi bod yno ers canrifoedd. (mwy o luniau o Laz Pozaz ar flickr a google).

Gerddi tra wahanol oedd yn Ciwba, ac yn ymwneud â thestun cyn gofnod ar y blog yma am sefyllfa economiadd a gwleidyddol y wlad. Mae'r angen difrifol am fwyd wedi gorfodi poblogaeth Havana i gynhyrchu bwyd eu hunain, felly mae unrhyw ofod o fewn y ddinas yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cnydau i fwydo'r boblogaeth lleol. Cafodd hyn ei hyrwydo a'i hwyluso gan y llywodraeth - ar draws dinas Havanna mae 60 canolfan wybodaeth cyhoeddus ble gall pobl fynd am gyngor ac i brynnu hadau. Ac nid bwyd yn unig sydd wedi dod yn brin yn y wlad, mae mewnforio meddyginiaeth yn anodd hefyd, felly mae planhigion gyda dyfnyddiau meddygol yn cael eu tyfu hefyd. Yn ogystal a'r 'gerddi poblogaidd' sydd wedi eu sefydlu gan y llywodraeth, mae unigolion wedi bod yn trawsnewid unrhyw dir gwastraff o fewn y ddinas i blotiau bwyd personol hefyd (tebyg i randiroedd ym Mhrydain).

Pan yn chwilio am gyfarwyddiadau, dwi unai'n defnyddio multimap neu Google maps, mae'r ddau yn wych. Sylwais heddiw bod multimap rwan yn danogs erthyglau Wikipedia. Dwi'n gweld hwn yn ddefnyddiol iawn pan yn paratoi i ymweld â rhywle newydd. Mae'r llun isod yn dangos canol Caerdydd sydd ag ambell i erthygl, ond sbiwch ar hwn o ganol Llundain.

Dwi wrth fy modd gyda Wicipedia a Wikipedia. Yn ddiweddar dwi di bod yn treulio mwy o amser ar y ddau yn hytrach nag ar flogio. Byddai grêt petai mwy yn cyfrannu at yr Cymraeg, ac dwi am bostio rhyw fath o 'quick guide' i'r peth yn fuan. Wrth sgwennu, mae 13,623 o erthyglau ar y fersiwn Gymraeg, gobeithio wir na gymerith lawer i gyrraedd y garreg filltir o 15,000 erthygl.

Mae yna dipyn o wahaniaeth rhwng y Wiki Cymraeg a'r Saesneg a nid dim ond mewn niferoedd yr erthyglau a chyfranwyr. Dau beth mae'nt yn weddol llym arno ar y Wikipedia Saesneg yw:

• Notability: "A topic is presumed to be notable if it has received significant coverage in reliable sources that are independent of the subject."
• Verifiability: "The threshold for inclusion in Wikipedia is verifiability, not truth. "Verifiable" in this context means that readers should be able to check that material added to Wikipedia has already been published by a reliable source."

Mae'r ddau uchod yn bwysig wrth gwrs os yw am fod yn wyddoniadur gwerth ei halen. Sdim pwynt cael erthyglau arno am unrhyw 'Tom, Dick neu Sanddef' (ahem!), ac hefyd er mwyn i ddarllenwr fod yn siwr bod beth mae nhw'n ddarllen yn wir, mae'n ddefnyddiol bod a ffynhonell ddibyniadwy ac yn ddelfrydol dolen atynt. Gall hyn fod yn broblem ar gyfer erthyglau yn ymwneud â phethau mewn iaith lleafrifol.

1. Hyd yn oed os yw rhywbeth yn boblogaidd ymysg Cymry Siaradwyr Cymraeg, fel nofel neu albwn e.e., byddai wedyn ond yn golygu gwerthiant o rhyw 1,000 copi mae'n siwr.
2. Mae'n anghyffredin iawn i'r wasg iaith Saesneg ysgrifennu am bethau Cymraeg
3. Mae'r wasg Gymraeg yn fychan ofnadwy a phrin iawn yw ei bresenoldeb ar y wê - byddai'n handi gallu chwilio gwefan Golwg am hen erthyglau.

Yn ddiweddar ychwanegwyd erthygl am maes-e at y Wikipedia, ac yn syth fe gwestiynwyd Notbility y pwnc, a rhoddwyd tag 'speedy-deletion' arno. Yn ffodus fe ehangwyd ar yr erthygl ac efallai petai'r erthygl wedi ei hysgifennu'n wahanol yn y lle cyntaf ni fyddai wedi bod cymaint o broblem. Ond i ddweud y gwir roedd yn anodd dros ben dod o hyd i unrhyw ffynhonellau 'awdurdodedig' am y wefan.
Dwi'n cofio'r un peth yn digwydd pan osodwyd erthygl am y band Anweledig pan holodd rhywun oes oedd y band yma'n nodedig a'i peidio. Bu hefyd trafodaeth am ddilysrwydd erthygl am Scottish Gaelic Punk.

I mi mae hyn yn dangos bod eisiau i siaradwyr Cymraeg gyfrannu at wefannau fel Wikipedia er mwyn i'n diwylliant gael ei adlewyrchu a'i gynrychioli, ac hefyd mae'n codi cwestiwn a oes peryg i erthyglau ar y Wikipedia Saesneg fod yn Eingl-sentrig.